19.08.2019, 20:53 100

Enflasyon enflasyon tamam da nedir bu enflasyon?

Küçüklüğümüzden bu yana hep duyduğumuz çok da aşina olduğumuz bir tabirdir ‘enflasyon’ kelimesi. Öyleki üniversite eğitimimde makro iktisat dersi alana kadar etrafımda kahvehanelerde, otobüs duraklarında, kasap dükkanlarında her yerde duyardım enflasyonu. Hep de merak ederdim nedir bu enflasyon diye.

Enflasyon benim için ekonomiden hiçbir dönem memnun olmayan babamın ‘Paranın hiç değeri kalmadı.’ sözüyle ilintiliydi. Nitekim ‘paranın değeri’ konusu sonrasında muhakkak enflasyona bağlanıyordu.

Aslında iktisat temellerimi bir anlamda doğru attığımı fark ediyorum. Nitekim yıllar sonra tüfeler, üfeler, çekirdek enflasyonlar, paasche endeksleri, las payres endeksleri falan filan derken bütün teknik terimlerin aynı noktaya çıktığını gördüm. Aslında enflasyon demek en temel anlamıyla küçükken öğrendiğim ve başta babamın, kasapların, kahvehanelerdeki amcaların dilinden düşürmediği paranın değerinin azaması demekti.

Peki bu kadar basit mi? Elbette hayır. Bir iktisat terminolojisi olarak enflasyon fiyatların ‘sürekli’ olarak yükselmesi anlamına gelir. Sürekli kelimesini tırnak içine aldım nitekim kitaplarda yine en çok altı çizilen unsur bir ekonomide enflasyonun oluşabilmesi için fiyatların yükselmesi yetmez fiyatların ‘sürekli’ olarak yükselmesi gerekir.

Bu sürekli artışı örneklendirmemiz gerekirse cebimizde 100 lira paramız var, elmanın kilo fiyatı ise 2 lira. Bu durumda biz cebimizdeki para ile 50 kilogram elma alabiliyoruz ki sonraki yazılarda da değinileceği üzere ekonomide buna ‘reel ücret’ denir. Diyelim ki 6 ay geçti ve elmanın fiyatı 2,5 lira oldu. Bu durumda cebimizdeki 100 lira ile 6 ay sonra 50 değil 40 kilogram elma alabileceğimiz gerçeği ortaya çıkacak ve yukarıda bakkal amcaların, kahvehanelerdeki amcaların dediği gerçek ortaya çıkacak: paramız değer kaybedecek ve enflasyon ortaya çıkmış olacak.

Peki burada ‘fiyatlar genel seviyesinin’ sürekli olarak yükselmesi ne demektir? Daha sonraki yazılarımızda değinileceği üzere enflasyon, fiyatlar belirli bir yıl baz alınmak suretiyle hesaplanır. Diyelim ki biz 1 ay önceki elma fiyatımızı 2 lira olarak baz aldık ve 1 ay sonra enflasyonumuzu tekrar hesaplayacağız işte bu 1 aylık sürede elmanın bazı marketlerde 3 lira olması ya da dalgalanarak 5 lira olması sonra tekrar 3 lira olması gibi süreçler bizi ilgilendirmiyor. Biz ilk baz sepetimizde 2 lira aldığımız elma fiyatını 1 ay sonra aynı markette ve aynı koşullarda ne kadar olduğuna bakıyoruz. 1 ay sonra baktık ki fiyatımız 2,5 lira olmuş işte bu durumda ‘süreklilik’ koşulu gerçekleşmiş ve enflasyon ortaya çıkmış oluyor. Tabi bu yalnızca elma için verdiğimiz mikro bazlı bir örnek, yine yukarıda tırnak içine aldığımız ‘fiyatlar genel seviyesi’ ibaresi ise enflasyonun hesaplanırken farklı ürünlerin bir sepette yer almasını ve tek tek ürünlerin fiyatlarının yükselmesi değil ‘genel seviyenin’ yükselmesi ile oluşacağı anlamına geliyor. Burada aklımızda kalması amacıyla ekonomi terminolojisinden çıkılarak basite indirgenip örnek verilmiştir.

Bu yazıda enflasyonu en temel anlamıyla anlatmak amaçlı olabildiğince iktisat terminolojisinden uzak kalarak tanımlamaya çalıştık. Bir sonraki yazıda ise daha teknik olarak enflasyon çeşitleri, enflasyon hesaplama yöntemleri gibi detaylara değineceğiz.

Yorumlar (1)
hatice 10 ay önce
anladık enflasyonu tamam, peki hakikaten açıklanan veriler gerçek enflasyon rakamları mıdır? çünkü ben evimde, cebimde açıklanandan daha farklı hissediyorum. inşAllah en kısa zamanda düzelir halimiz.
25°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 04 Haziran 2020
İmsak 03:48
Güneş 05:36
Öğle 13:06
İkindi 17:02
Akşam 20:25
Yatsı 22:05
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20