Meclis, dünyadaki seçim sistemlerini araştırdı

- TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığının, dünyada parlamento seçimlerinde kullanılan seçim sistemlerine ilişkin çalışmasında, 233 ülke veya bölgede uygulanan seçim sistemleri, avantajları ve dezavantajları incelendi- ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İspanya, İsveç, İtalya ve Japonya'daki seçim sistemleri, daha ayrıntılı ele alındı- TBMM Başkanı Mustafa Şentop:- "Eserde çizilen teorik çerçeve ve detaylandırılan yabancı ülke uygulamaları, ülkemizde seçim sistemi konusunda gerçekleştirilen tartışmalarda ufuk açıcı bir kaynak olma potansiyeli taşıyor"

Politika 08.10.2020, 11:18
Meclis, dünyadaki seçim sistemlerini araştırdı

TBMM (AA) - SİNAN USLU/ALPER ATALAY - TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığı, 233 ülke veya bölgede uygulanan tüm seçim sistemlerini, avantajları ve dezavantajlarıyla ele alan bir çalışma yaptı.

"Dünyada Seçim Sistemleri" başlıklı eserde, temsili demokrasinin temelinde yer alan seçim olgusunun, seçim sistemi başta olmak üzere, seçimlerin yönetimi ve denetimine kadar uzanan kompleks bir yapı ve süreç olduğuna işaret edildi.

Çalışmada, "seçim sistemi", seçimlerde kullanılan oyların, seçilecek kişileri ne şekilde belirleyeceğini ifade eden kurallar bütünü̈ olarak tanımlandı.

Dünyada parlamento seçimleri için yapılan ve genel seçimler olarak da adlandırılan seçimlerde kullanılan sistemler incelenerek çift meclisli parlamentolarda, yalnızca parlamentonun alt kanadı ya da birinci meclis olarak adlandırılan temsilciler meclisi üyelerinin belirlendiği seçimler ele alındı. Senato veya üst kamara olarak adlandırılan ikinci meclislerin, üyeleri genel oy dışında farklı seçilme yöntemleriyle belirlenebildiğinden inceleme dışında tutuldu.

- 4 başlıkta inceleme

Seçim sistemleri, "çoğunluk sistemleri", "nispi temsil sistemleri", "karma sistemler" ve "diğer sistemler" olmak üzere dört ana başlıkta masaya yatırıldı.

Çoğunluk sistemleri içinde tek isimli (dar bölge) tek turlu sistem, iki turlu sistem, serbest listeli çoğunluk sistemi, kapalı listeli çoğunluk sistemi, alternatifli oy sisteminin; nispi temsil sistemleri arasında listeli nispi temsil sistemi ve devredilebilir tek oy sisteminin; karma sistemler içinde karma üyeli orantılı sistem ve paralel sistemin; son olarak diğer seçim sistemleri arasında devredilemez tek oy sistemi, sınırlı oy sistemi ile borda sayımı sisteminin yer aldığı belirtildi.
Seçim sistemlerinin ağırlıklı olarak teorik düzeyde açıklandığı ve avantajları ile dezavantajlarının örneklerle ele alındığı çalışmada ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İspanya, İsveç, İtalya ve Japonya'daki seçim sistemleri, ilgili sistemlerin altında özel olarak ayrıntılı şekilde incelendi.

Çalışmada, tek tek hangi ülkede/bölgede hangi seçim sisteminin uygulandığı ile bu sistemlerin dünya üzerindeki yaygınlığını gösteren sayı ve oranlara ilişkin bilgiler, tablolar halinde sunuldu.

Araştırmada yer alan 233 ülke veya bölgede en yaygın kullanılan sistemlerin, yüzde 36,1'le listeli nispi temsil sistemi, yüzde 22,7'yle tek isimli (dar bölge) tek turlu sistem, yüzde 13,7'yle paralel sistem, yüzde 8,6'yla iki turlu sistem ve yüzde 3,9'la karma üyeli orantılı sistem olduğu ortaya koyuldu.
Seçim çevrelerinin büyüklüğü, seçim çevresi başına düşen sandalye sayısı, seçim barajı, seçim ittifakı, seçim çevresi düzeyinde nispi temsil hesaplama yöntemleri gibi seçim sistemini etkileyen önemli konular "Nispi Temsile İlişkin Hususlar" başlığı altında ele alındı.

Çalışmada ayrıca ilave bilgi verilmesi amacıyla seçim sistemlerinin maliyet ve karmaşıklıkları, farklı hükümet sistemine sahip ülkelerde hangi seçim sistemlerinin uygulandığı ve çeşitli ülkelerde uygulanan seçim barajı oranlarına ilişkin bilgeler tablolar halinde aktarıldı.

- "Ufuk açıcı bir kaynak"

TBMM Başkanı Mustafa Şentop, eserin önsözünde, günümüz modern toplumlarında karar alma süreçlerinin demokratik meşruiyetini sağlayan en temel mekanizmanın parlamento üyelerinin belirlendiği genel seçimler olduğunu belirtti.

Vatandaşların iradelerinin seçimlerde kullandıkları oylar vasıtasıyla temsile dönüştürülmesine ilişkin usul ve yöntemlerin ise seçim sistemi olarak adlandırıldığına işaret eden Şentop, alternatif seçim sistemleri arasından ülke ve toplum için en ideal olanının belirlenmesinin, demokratik devletler tarafından karara bağlanması gereken hayati konulardan birini ifade ettiğini kaydetti.

Eserin, bu kapsamda seçim sistemleri konusunda dünya ölçeğinde geniş bir bakış imkanı sunduğuna dikkati çeken Şentop, eserde, alternatif seçim sistemlerine ilişkin teorik çerçevenin açık ve anlaşılır bir sistematikle verildiğini vurguladı.

Çalışmada, dünyada yaygın kullanılan seçim sistemlerinin anlatıldığı bölümlerdeki örnek ülke incelemeleriyle seçim sistemlerinin nasıl uygulandığının somut hale getirildiğine işaret eden Şentop, seçim sistemlerinin her birinin kendi içindeki uygulama farklılıklarıyla birlikte yer almasının, bu sistemlerin daha iyi anlaşılabilmesini sağlayacağını belirtti.

Şentop, eserin sonunda yer alan seçim sistemlerine dair detaylı istatistiki tablo ve bilgilerin de dünyada uygulanan seçim sistemlerinin bir arada görülmesine ve ayrıntılı bir karşılaştırma yapılmasına imkan tanıdığını ifade ederek şunları kaydetti:

"Seçim sistemi konusu ülkemizde de kimi zaman çeşitli tartışmalara yol açmakta ve kamuoyunda birbirinden farklı hatta bazen birbirleriyle çelişen görüşlerin öne sürüldüğü bir alan oluşturmaktadır. Bu kapsamda eserde çizilen teorik çerçevenin ve detaylandırılan yabancı ülke uygulamalarının, ülkemizde seçim sistemi konusunda gerçekleştirilen tartışmalarda ufuk açıcı bir kaynak olma potansiyeli taşıdığını düşünüyorum. Bu vesileyle başta Araştırma Hizmetleri Başkanlığı çalışanları olmak üzere, genel seçimlerde uygulanan seçim sistemlerine dair referans kitap niteliği taşıyacak bu çalışmanın hazırlanmasında ve basımında emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Eserin başta demokrasimizin kalbi olan TBMM bünyesindekiler olmak üzere konu hakkında yapılacak tüm tartışma ve çalışmalarda faydalı olmasını temenni ediyorum."


Yorumlar (0)
22
sisli
Namaz Vakti 25 Haziran 2021
İmsak 03:25
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30